Znaczenie i symbolika mandali

Mandala, w Indiach i Tybecie niemal od zawsze kojarzona z religią, dosłownie oznacza „koło”. Jest jednym z najważniejszych symboli ludzkości. Jej okrągły kształt i koncentryczna struktura odzwierciedlają kształt zewnętrznego wszechświata i poczucie wewnętrznej doskonałości. Skupienie się na jej formie i treści jest formą modlitwy i medytacji, prowadzącą ostatecznie do jedności ze światem.

Mandala kosmiczna – Przedstawienie wszechświata jako serii koncentrycznych okręgów jest powszechne w wielu kulturach i stale pojawia się w sztuce i rytuałach. Jest postrzegana jako przywołanie wszechświata, galaktyk krążących wokół centrum, planet krążących wokół słońca. Jednocześnie jest symbolem duszy podróżującej z peryferii do centrum wszelkiego zrozumienia.

Ruch i odpoczynek – Obrazy wszechświata jako stałego punktu, wokół którego krążą różne stopnie stworzenia, mogą pełnić różne, złożone funkcje. Na przykład w jodze ten prosty, ale potężny symbol kosmosu znajduje się w równoczesnej ewolucji i rozpadzie, w napięciu i spoczynku, przywołując jednocześnie nieustanny ruch i odpoczynek.

Niektóre chińskie lustra to w rzeczywistości mandale, które ilustrują naczelną zasadę wszechświata w taoizmie.

Mandala chrześcijańska – Krzyż jako obraz skoncentrowanej duchowej myśli i uczuć jest wszechobecny w chrześcijaństwie, szczególnie w przedstawieniach mistycznych. Sam krzyż kojarzy się ze skrzyżowaniem dróg, na którym koncentruje się energia duchowa. Jest to również Drzewo Życia, z jego konotacjami rozkładu, śmierci i odrodzenia. Na XIV-wiecznej francuskiej miniaturze koło jest podzielone krzyżem, podczas gdy aniołowie obracają zewnętrznym kołem wszechświata, co wskazuje, że boska energia wprawia cały świat w ruch.

Mandala jest reprezentacją bóstw, najwyższą siedzibą bogów. Bóg Wód Waruna ma zatem mandalę poświęconą sobie, podobnie jak Wisznu, najważniejszy bóg hinduizmu, Bogini Obfitości Wasundhara i Budda.
Najważniejsza i najbardziej rozpowszechniona mandala jantra (prosta mandala liniowa) to Shri Yantra, złożony układ trójkątów i liści lotosu, wyrażający całą energię wszechświata, równowagę między pierwiastkiem żeńskim i męskim. Pięć odwróconych trójkątów symbolizuje Shakti, boginię całego wszechświata twórczego, a cztery stojące trójkąty symbolizują Śiwę, pierwiastek męski i najwyższą świadomość.

Istnieją mandale poświęcone zmarłym, które mają nauczać wyznawcę o śmierci i przygotowywać go do własnej śmierci.

Jako diagram kosmosu, jako reprezentacja poczucia całości i jedności z wszechświatem, mandala ma znaczenie wykraczające poza liturgię buddyzmu czy hinduizmu. Ludzie z różnych kultur i okresów historycznych byli zafascynowani uniwersalnością tej okrągłej formy, a także jej wyjątkową mocą zaspokajania potrzeby doskonałości.